De hakama (袴) is een broek die lijkt op een grote wijde rok, bestaande uit 7 plooien: 5 aan de voorkant en 2 aan de achterkant. Hij wordt ook gedragen met een stevige rugplaat, ook wel koshiita genoemd. De hakama maakt deel uit van de traditionele kleding van de Japanners. Hij wordt nog steeds soms gedragen tijdens traditionele religieuze feesten of familiediners.
Tijdens de beoefening van aïkido, maar ook van kendo, kyujutsu of kenjutsu, wordt hij meestal gedragen over de gi (de kleding die gedragen wordt bij de beoefening van vechtsporten).
Symbool van de kwaliteiten die elke beoefenaar moet bezitten, bestaat de hakama uit 7 plooien die elk een deugd vertegenwoordigen:
- Chugi = trouw, toewijding en harmonie.
- Gi = rechtvaardigheid en integriteit.
- Jin = welwillendheid, liefdadigheid, menselijkheid en mededogen.
- Makoto = waarheid, oprechtheid en eerlijkheid.
- Meiyo = eer, roem en prestige.
- Rei = etiquette en beleefdheid.
- Yuki = moed.
Wist je dat? De oorspronkelijke kleur van de hakama, indigo, zou ontsmettende en helende eigenschappen hebben, wat erg handig was voor krijgers in die tijd. Pas in de jaren 1950 nam de hakama definitief de zwarte kleur aan. De belangrijkste reden was dat zwart veel beter zichtbaar was op de televisie van toen dan indigo.
De eerste hakama’s
De eerste hakama’s verschenen in Japan tijdens de Kamakura-periode. Ze kregen echter de vorm die we nu kennen tijdens de Edo-periode. De traditionele techniek voor het maken van hakama’s is van generatie op generatie nauwkeurig doorgegeven tot op de dag van vandaag. De vakmanschap van Japanse ambachtslieden wordt nog steeds zeer gewaardeerd door de vele beoefenaars van aïkido.
Oorspronkelijk was het dragen van de hakama verplicht voor alle aïkidoka’s. Het vertegenwoordigde de traditionele kleding van Japanse krijgers. Toen de lessen in aïkido steeds toegankelijker werden, kwamen er ook mensen met bescheidener inkomsten bij. De hakama werd voor beginners niet langer verplicht vanwege de hoge kosten: leerlingen wachtten enkele jaren voordat ze in dit kledingstuk investeerden.
Tegenwoordig wordt de hakama in westerse landen vooral gedragen door beoefenaars van vechtsporten. Voor de meesten maakt hij deel uit van de verplichte uitrusting, maar voor aïkido vertegenwoordigt de hakama de persoonlijke inzet van de leerlingen in de discipline en hun beoefening. De regels over wanneer hij gedragen mag worden verschillen dus tussen de verschillende dojo’s.
Meestal is het de leraar die de leerlingen voorstelt de hakama te dragen wanneer hij vindt dat zij het voldoende niveau hebben bereikt zodat het kledingstuk de beoefening van aïkido niet belemmert. Sommigen stellen het al voor vanaf de 5e kyu (een vrij beginnend niveau), anderen vanaf de eerste kyu en soms is het dragen van de hakama alleen voorbehouden aan leerlingen die het dan-graad hebben bereikt (hetzelfde principe als bij de zwarte band).
Hoe draag je een hakama correct?
Voor een geslaagde training moet je je comfortabel voelen in je kleding. Omdat de hakama een sterk symbool is, moet hij ook gerespecteerd en dus correct gedragen worden. Hier zijn de stappen om een hakama goed te dragen:
- Trek je hakama aan en bind hem beginnende bij het voorste deel. Het bovenste deel moet enkele centimeters over de tailleband vallen.
- Wikkel de voorste banden rond je taille net boven je tailleband, kruis ze achter je en breng ze naar voren om ze vast te knopen met een eenvoudige knoop. Wikkel ze om zichzelf naar achteren om te voorkomen dat ze hangen.
- Positioneer de rugplaat in de holte van je onderrug.
- Breng de banden naar voren door ze onder de tailleband door te halen en maak opnieuw een eenvoudige knoop door de twee voorste banden aan elkaar te binden. Wikkel ze nogmaals naar achteren.
Weet je niet welke maat hakama je moet kiezen? Budo-Fight legt je uit hoe je de juiste maat hakama kiest!
Hoe onderhoud je een hakama?
De hakama is een duurzaam kledingstuk, maar het is toch belangrijk er goed voor te zorgen gezien wat hij vertegenwoordigt. Of hij nu van katoen of polyester is, het wordt afgeraden om je hakama in de wasmachine te wassen. Het is beter om je hakama gevouwen in een badkuip of douchebak te leggen en hem met de hand te wassen in lauw water, waarbij je zachtjes drukt en loslaat.
Zwarte hakama’s, of ze nu van katoen of polyester zijn, verkleuren niet. Je kunt ze dus wassen met andere kledingstukken zoals je keikogi of je obi. Het mengen met andere kledingstukken is echter ten strengste afgeraden voor de hakama in indigo: deze verkleurt sterk zelfs na meerdere wasbeurten.
Voor het drogen moet je de droger absoluut vermijden. Zorg ervoor dat je de plooien goed herstelt en hang je hakama simpelweg op aan de taille, in verticale positie, op een goed geventileerde plek, maar vermijd blootstelling aan de zon.
Hoe vouw je een hakama correct?
Weten hoe je je hakama moet vouwen maakt ook deel uit van het leerproces van aïkido. Na het dragen is het essentieel om je hakama goed te vouwen zodat hij zijn elegantie behoudt. Er zijn verschillende stappen nodig voor een geslaagde vouw, hier zijn ze:
- Leg eerst de hakama met de voorkant naar de grond. Leg de stof plat en draai hem om en herhaal dit.
- Breng vervolgens de plooien aan de voorkant weer in vorm en strijk ze goed glad zodat ze op hun plaats blijven.
- Vouw de zijkanten van de hakama naar het midden, strijk opnieuw glad. Vouw daarna de hakama drie keer van onder naar boven.
- Voor het vouwen van de banden (de lussen van de hakama) geldt: een video zegt meer dan duizend woorden. We laten je kennismaken met een van de traditionele methoden om je hakama te vouwen!