De kleuren van de judobanden
Judo en zijn banden, dat is een groot verhaal! De beginner begint zijn carrière als judoka met een witte band, daarna doorloopt hij verschillende kleuren voordat hij zijn zwarte band behaalt. Wist je dat? Deze laatste komt niet overeen met het hoogste niveau van judo-opleiding! Budo-Fight legt je uit aan welke niveaus de verschillende judobanden overeenkomen, wat de volgorde van de verschillende kleuren is en hoe deze de evolutie van het leren van de judoka door de seizoenen markeren.
De geschiedenis van de judoband
De judoband dient allereerst om de kimonojas vast te houden. Deze jas wordt gebruikt bij bepaalde judotechnieken en om de tegenstander vast te pakken, daarom is het altijd verboden geweest om hem met een knoop of iets dergelijks vast te maken. Daarom is besloten een band te gebruiken (spoiler alert: deze zal uiteindelijk ook gebruikt worden bij bepaalde grondcontroletechnieken!).
Wat is de Japanse naam van de judoband?
De judoband heet Obi (en ja, Obi Wan Kenobi dankt zijn naam aan de oorspronkelijke betekenis van de judoband! Lees hier meer over de betekenis).
De judobanden in Japan
Traditioneel zijn er slechts 3 banden in het Japanse judo: de witte band, de bruine band en de zwarte band. De witte band staat voor de beginner, de bruine band voor de judoka in ontwikkeling en de zwarte band voor de ervaren judoka die de wijsheid van soepelheid heeft bereikt (judo betekent de weg van soepelheid).
Waarom worden judobanden aangeduid met kleuren?
Maar zoals de mens vaak doet, moest elk niveau binnen de judoka’s herkend worden. Het identificeren van elk niveau maakt het mogelijk om:
- competities te vereenvoudigen door judoka’s van vergelijkbare niveaus tegen elkaar te laten strijden;
- leerlingen te motiveren die een lange initiatie moeten doorlopen vol hindernissen en moeilijkheden, en die in het overstappen van de ene kleur naar de andere de nodige aanmoediging vinden om te groeien en op een dag expert te worden met de zwarte band.
Hoe wissel je van judoband?
Om van judoband te wisselen, moet je aan je leraar (Sensei) laten zien dat je vooruitgang hebt geboekt en in volle ontwikkeling bent. De Sensei kan dan besluiten om zijn leerling een band van een hoger niveau te geven of een gradatie-examen te organiseren.
Het gradatie-examen is een toets waarbij de leerling wordt ondervraagd en verschillende door de Sensei opgelegde technieken moet uitvoeren. Daarna volgt een randori, een gevecht tegen een andere judoka waarbij de kandidaat zijn vaardigheden en passende reacties op verschillende aanvallen moet tonen.
Voor de zwarte band en de hogere graden is het examen anders, en dat zullen we in de daarvoor bestemde subsecties uitleggen.
De witte band
De witte band staat voor het beginnersniveau. Het is een band die het startniveau aangeeft, waarvandaan de leerling zich moet ontwikkelen. Deze band wordt gegeven aan leerlingen van alle leeftijden die met judo beginnen. Een beginnende judoka moet verplicht een witte band dragen. Op dit niveau is het al een uitdaging om de band correct te knopen!
Banden met strepen (of balkjes)
Banden met strepen of balkjes bestaan pas sinds ongeveer tien jaar binnen de judocultuur. Ze gaan vooraf aan de wit-geel band voor de jongsten (baby judo en judo-ontwaking) en helpen hen geduldig te zijn. De band met strepen heeft eerst één gele streep, daarna twee gele strepen. Daarna gaat de jonge judoka over naar de wit-geel band, de eerste tweekleurige band. De band met strepen bestaat alleen voor de wit-gele kleur, maar niet daarna.
Welk niveau hoort bij een witte band met gele strepen?
De minimumleeftijd om de band met 1 gele streep te krijgen is 4 jaar.
De minimumleeftijd om de band met 2 gele strepen te krijgen is 5-6 jaar.
Het programma is hetzelfde voor beide soorten witte banden met gele strepen:
- Het kunnen uitvoeren van de groet op de grond en staand;
- Het kunnen maken van een voorwaartse en achterwaartse val;
- Het kunnen uitvoeren van de heuptechniek O Goshi;
- Het kunnen uitvoeren van de beentechniek O Soto Gari;
- Het kunnen toepassen van de immobilisatie Hon Gesa Gatame;
- Het kunnen toepassen van de immobilisatie Yoko Shiho Gatame;
Ontdek het programma voor het gradatie-examen van de witte band met gele streep.
Tweekleurige banden
Tweekleurige banden worden ook aan kinderen gegeven om hen te helpen gemotiveerd en gedisciplineerd te blijven tot de volgende band. Het is een beloning en motivatieprijs voor hun ijverige werk en concentratie. Volwassenen hebben deze niet nodig, zij dragen alleen effen gekleurde banden.
Dit systeem bestaat officieel sinds 1989 om het lage aantal graden ten opzichte van de jaren praktijk te compenseren. Een beoefenaar die op 6-jarige leeftijd met judo begint, kan niet elk jaar van band wisselen omdat elke nieuwe band een minimumleeftijd vereist.
Er bestaan slechts drie tweekleurige banden, omdat een judoka die na zijn 9e begint, kan profiteren van het systeem van effen gekleurde banden zonder langer dan een jaar te hoeven wachten tussen elke nieuwe band tot aan de zwarte band, die niet voor de leeftijd van 15 jaar mag worden toegekend. De drie tweekleurige banden zijn:
- De wit-gele band;
- De geel-oranje band;
- De oranje-groene band.
De wit-gele band
De wit-gele band is de tussenband tussen de witte en de gele band. Het volgt hetzelfde gradatieprogramma als de gele band, omdat het alleen bedoeld is om de jongsten te laten wachten die 8 jaar moeten zijn om hun gele band te krijgen. Ze kunnen echter hun wit-gele band al vanaf 7 jaar krijgen.
De gekleurde banden
De gele band
De leerling moet minimaal 8 jaar oud zijn om in aanmerking te komen voor de gele band.
Het programma voor het gradatie-examen voor de gele band is als volgt:
- De armtechnieken Tai Otoshi en Ippon Seoi Nage kunnen toepassen;
- De heuptechniek O Goshi kunnen toepassen;
- De beenstechnieken Hiza Guruma en O Soto Gari kunnen toepassen;
- De immobilisaties Hon Gesa Gatame en Yoko Shiho Gatame kunnen toepassen.
De oranje band
De judoka moet minstens 10 jaar oud zijn om de oranje band te krijgen, maar kan de geel-oranje band al vanaf 9 jaar krijgen.
Het programma voor het gradatie-examen van de oranje band is als volgt:
- De armtechnieken Tai Otoshi, Morote Seoi Nage en Ippon Seoi Nage kunnen toepassen;
- De heuptechnieken O Goshi en Harai Goshi kunnen toepassen;
- De beenstechnieken Hiza Guruma, O Soto Gari, Ko Uchi Gari en O Uchi Gari kunnen toepassen;
- De immobilisaties Hon Gesa Gatame, Yoko Shiho Gatame, Tate Shiho Gatame en Kuzure Gesa Gatame kunnen toepassen.
De groene band
Je moet minstens 12 jaar zijn om de groene band te krijgen. Het is echter mogelijk om de oranje-groene band al vanaf 11 jaar te behalen.
Het programma voor het gradatie-examen van de groene band is als volgt opgesplitst:
- De armtechnieken Tai Otoshi, Morote Seoi Nage, Ippon Seoi Nage en Kubi Nage kunnen toepassen;
- De heuptechnieken O Goshi, Harai Goshi en Uchi Mata kunnen toepassen;
- De beenstechnieken Hiza Guruma, O Soto Gari, Ko Uchi Gari, O Uchi Gari, De Ashi Barai en Sasae Tsuri Komi Ashi kunnen toepassen;
- De immobilisaties Hon Gesa Gatame, Yoko Shiho Gatame, Tate Shiho Gatame, Kuzure Gesa Gatame en Kami Shiho Gatame kunnen toepassen.
De blauwe band
Om het niveau blauwe band te behalen, moet je minstens 14 jaar zijn. De verwachtingen van de Sensei zijn als volgt:
- De armtechnieken Tai Otoshi, Morote Seoi Nage, Ippon Seoi Nage, Kubi Nage, Eri Seoi Nage en Kata Guruma kunnen toepassen;
- De heuptechnieken O Goshi, Harai Goshi, Uchi Mata, Hane Goshi en Sode Tsuri Komi Goshi kunnen toepassen;
- De beentechnieken Hiza Guruma, O Soto Gari, Ko Uchi Gari, O Uchi Gari, De Ashi Barai, Sasae Tsuri Komi Ashi, De Ashi Barai en Ko Soto Gari kunnen toepassen;
- De immobilisaties Hon Gesa Gatame, Yoko Shiho Gatame, Tate Shiho Gatame, Kuzure Gesa Gatame, Kami Shiho Gatame, Kata Gatame en Ushiro Gesa Gatame kunnen toepassen;
- De offersystemen Tomoe Nage, Sumi Gaeshi, Tani Otoshi, Soto Makikomi en Yoko Tomoe Nage kunnen toepassen;
- De armklemmen Juji Gatame, Ude Garami, Waki Gatame en Ude Gatame kunnen uitvoeren;
- De verwurgingen Sankaku Jime, Hadaka Jime, Okuri Eri Jime, Kata Ha Jime, Nami Juji Jime, Kata Juji Jime en Gyaku Juji Jime kunnen toepassen.
De paarse band
Vroeger gaven judoclubs soms de paarse band aan een blauwe band judoka die nog te jong was om voor de bruine band in aanmerking te komen. Deze praktijk bestaat niet meer, maar komt nog voor in sommige Zuid-Amerikaanse clubs, waar de discipline van het Braziliaanse jiu-jitsu sterk vermengd is met judo en waar de paarse band inderdaad een officiële graad is. De paarse band is dus geen officiële graad volgens de Franse Judobond.
De bruine band
Om de bruine band te behalen, moet je minstens 14 jaar zijn.
Naast de technieken van de blauwe band moet je ook:
- De beenstechnieken Ura Nage en Harai Tsuri Komi Ashi kunnen toepassen;
- De heuptechniek Utsuri Goshi kunnen toepassen;
- De armtechniek Morote Gari kunnen toepassen.
Daarnaast moet de judoka zijn vooruitgang en bijna-expertiseniveau hebben aangetoond. De bruine band bevestigt de ervaring van de judoka en geeft hem een meer uitgesproken beheersing. Het is een technische voorbereiding op het behalen van de zwarte band.
De zwarte band
De zwarte band is het hoogtepunt van jarenlange discipline en werk. Het definieert de judoka als expert en toont zijn vermogen om te vechten, kata’s uit te voeren en bij te dragen aan de samenwerking en welvaart van de judoclub.
Vaak wordt het gezien als een eindpunt, maar dat is het niet: ten eerste omdat het niet het ultieme niveau in judo is, en vooral omdat de vooruitgang nooit stopt en het leren van de discipline het volledige doel blijft van deze krijgskunst die judo heet. Daarom kreeg de oprichter van het judo, Meester Jigoro Kano, postuum de brede witte band (hij is de enige die die ooit heeft gehad): om te laten zien dat de vooruitgang eeuwig is en dat je nooit klaar bent met het leren van judo. Net als Socrates, de grondlegger van de filosofie, die zei dat zijn grootste kennis bestond uit te weten dat hij niets wist.
Hoe behaal je je zwarte band in judo?
Je moet minimaal 15 jaar oud zijn om je zwarte band in judo te behalen.
Er zijn twee verschillende methoden om het niveau van 1e Dan te behalen, wat overeenkomt met de “eerste graad” zwarte band: de competitiegerichte methode (min of meer verplicht vóór 30 jaar) en de technische methode (meer toegankelijk voor judoka’s van 30 jaar en ouder, die al “veteranen” zijn in de competitie).
Zoals de namen aangeven, is de competitiegerichte methode gericht op wedstrijden en de technische methode meer op wat kata’s worden genoemd.
Er zijn 4 verschillende technische UV’s:
- UV 1: Kata
- UV 2: Techniek
- UV 3: Effectiviteit
- UV 4: Persoonlijke inzet in de ontwikkeling van de club
De judoka kan elk van deze toetsen in de gewenste volgorde afleggen, behalve de kata die vóór de wedstrijden, de zogenaamde shiai, moet plaatsvinden.
De judo-kata
De judo-kata is een reeks technieken die de judoka moet uitvoeren op zijn partner voor een jury. Vergelijkbaar met een choreografie, wordt de kata uitgevoerd volgens een vooraf bepaalde volgorde en moet elke techniek nauwkeurig worden uitgevoerd. De judoka die zijn graad behaalt, moet eerst de aanvaller (Tori) zijn en daarna de verdediger (Uke), of andersom.
De kata moet de eerste 3 series van de Nage No Kata of de eerste 12 technieken van de Goshin Jitsu bevatten.
De gevechten (randori’s)
De judoka die zijn zwarte band voorbereidt, moet punten scoren in wedstrijden die shiai worden genoemd. Deze wedstrijden verzamelen bruine band judoka’s die hun zwarte band willen halen. In de shiai zijn er geen leeftijdscategorieën, alleen gewichtsklassen. De judoka moet 100 punten over meerdere shiai verzamelen, of 5 wedstrijden winnen of minstens 44 punten in dezelfde competitie behalen.
Welk niveau volgt na de zwarte band in judo?
De zwarte band in judo omvat eigenlijk meerdere graden:
- 1e Dan
- 2e Dan (minimaal 17 jaar)
- 3e Dan (minimaal 20 jaar)
- 4e Dan (minimaal 24 jaar)
- 5e Dan (minimaal 29 jaar).
Elke Dan-toekenning wordt bekroond met een nieuwe kata en een nieuwe reeks wedstrijden of technische UV’s.
De wit-rode band
De wit-rode band volgt op de 5e Dan. Hij omvat 3 verschillende graden:
- 6e Dan (minimaal 35 jaar)
- 7e Dan (minimaal 42 jaar)
- 8e Dan (minimaal 50 jaar).
Er zijn maar weinig judoka’s die de 6e Dan behalen en het worden er steeds minder bij de hogere Dan-graden.
De rode band
Niet te verwarren met de band die aan judoka’s wordt gegeven om hen tijdens officiële wedstrijden goed te onderscheiden, omvat de rode band 2 graden:
- 9e Dan (minimaal 60 jaar)
- 10e Dan (minimaal 73 jaar).
Hier worden de uitverkorenen natuurlijk steeds zeldzamer. De 10e Dan worden ook Meijin genoemd, wat “levend juweel” betekent, alleen dat al!
De brede witte band
Zoals eerder vermeld, is de brede witte band een uitzondering, omdat deze alleen postuum aan de oprichter van het judo, Jigoro Kano, is toegekend. Het is zeer onwaarschijnlijk dat iemand deze ooit nog zal krijgen, eerst vanwege de hoge leeftijd die daarvoor nodig zou zijn (meer dan 80 jaar!) en vervolgens omdat deze band exclusief aan Meester Kano toebehoort.
